Kračúnovce

Kračúnovce leżą w południowej części Beskidu Niskiego, w zachodniej części doliny Tople, na wysokości około 198 m n.p.m. W 1212 roku król Andrzej II podarował klasztorowi krzyżowców w Chmeľovie majątek położony na północny wschód od Chmeľova w dolinie potoku Čepcov. Majątek Kračúnov również należał do niego, ale nie jest wymieniony z nazwy w dokumencie. Sama nazwa i położenie wskazują na ówczesną i starszą osadę słowacką w dolinie potoku Topoľa. Pierwsze pisemne wzmianki o wsi pochodzą z 1347 roku. Wynika z tego, że istniała ona wcześniej i należała do szlachty z Drienova. W dokumentach z XIV–XVI wieku regularnie pojawiają się pod węgierską nazwą Karachonmezew w znaczeniu Kračúnovo Pole, rzadko w słowackiej nazwie Kračúnovce. Podstawą obu nazw jest odpowiednio starosłowiańska nazwa. Przezwisko Kračún (Krátky), używane w północno-wschodnich Węgrzech jeszcze w XIII-XIV wieku. Za najbardziej prawdopodobny związek nieznanego nosiciela tego nazwiska z wsią uważamy związek pierwszych Šoltysów, ponieważ rozwój własnościowy majątku Kračún w XIII-XIV wieku wyklucza związek własnościowy dziedzica Kračúna. Nazwa Kračún nie pojawiała się wśród imion ani przezwisk szlachty z Drienova w pierwszej połowie XIV wieku. Dlatego zakładamy, że Kračúnovce zostały założone pod koniec XIII lub na początku XIV wieku na terenie majątku Chmely, a pierwsze domy zostały zbudowane przez Šoltysów z osadnikami na podstawie prawa kupna. Šoltysty utrzymywały się tutaj jeszcze w XVI wieku. Nie można jednak wykluczyć, że Kračúnovce istniały już przed XIII wiekiem, a nowi osadnicy powiększyli osadę w XIV wieku. Pozostawali oni częścią majątku Chmely w XIV-XVI wieku. W XIV-XV wieku należeli głównie do szlachty z Drienova, a w XVI wieku głównie do ziemianina ze Šemšy. Właścicielem wsi była stara, znana rodzina szlachecka SEMSEY. Herbem rodziny był skaczący jeleń. W Kračúnovcach wybudowano kościół. Gotycki rdzeń kościoła, który istnieje do dziś, pochodzi z początku XV wieku. Gospodarstwa chłopskie były opodatkowane z 33 portu w 1427 roku, więc Kračúnovce należały do ​​dużych wsi. Później większość chłopów wyprowadziła się, inni stracili użytkowane ziemie i wpadli w ręce želiarów. W latach 1543, 1567 i 1588 gospodarstwa chłopskie płaciły podatki odpowiednio z 8, 4 i 5,5 portów, podczas gdy w 1567 roku tylko jedno gospodarstwo rolne zajmowało się majątkiem pełnym i siedmioma połówkami. W wymienionych latach było 7, 10 i 7 gospodarstw želiar. W 1600 roku podstawę osady stanowiło zaledwie 11 zamieszkałych domów pańszczyźnianych. Znajdował się tam jednak również dom sołtysa, młyn, kościół, plebania i szkoła. W wyniku redukcji liczby domów od połowy XV wieku osada kurczyła się. Pod koniec XVI wieku Kračúnovce były wsią średniej wielkości, zamieszkaną głównie przez ludność pańszczyźnianą. Wspomniany motyw jest bardzo powszechny i ​​klasyfikuje pieczęć wśród pieczęci ze znakami rolniczymi. Oprócz faktu, że motywy rolnicze są powszechne na pieczęciach gmin, w naszym przypadku motyw snopka z sierpem jest identyczny z motywami na pieczęciach okolicznych gmin z tego samego okresu. Na przykład Giraltovce, Chmeľov, Pušovce, Podhorany, Chmeľovec itd. Jednym z możliwych wyjaśnień może być również to, żeże wspomniane wsie należały do ​​majątku Chmely. Jest zatem oczywiste, że motyw historyczny na pieczęci nie jest unikalny. Dlatego projektując herb, nie możemy opierać się jedynie na znaku na historycznej pieczęci, ale wykorzystamy unikalność nazwy wsi na przestrzeni dziejów – Karacson – Kračún – Boże Narodzenie – i włączymy symbol Bożego Narodzenia do herbu: gwiazdę betlejemską (Bożego Narodzenia) z atrybutami patrona wiejskiego kościoła (św. Mikołaja), który w rzeczywistości symbolizuje również święta Bożego Narodzenia, a tym samym nazwę wsi. Gwiazdy jako symbol herbowy nie są rzadkim zjawiskiem, w heraldyce niemieckiej głównie jako sześcioramienne gwiazdy – wydarzenia na niebie. W ikonografii chrześcijańskiej gwiazdy reprezentowały wydarzenia na niebie. Maryja Dziewica była często przedstawiana nie tylko jako stojąca na czubku księżyca, ale także z gloriolą w formie korony z gwiazd. Niezliczone gwiazdy symbolizowały niezliczone potomstwo Abrahama. Chrystusa symbolizuje „jasna gwiazda poranna”. Znana jest gwiazda betlejemska, zazwyczaj ośmioramienna, która zaprowadziła trzech mędrców ze wschodu do żłobu. Na podstawie powyższego, herb Kračúnovce przedstawia się następująco: w niebieskim polu herbu, nad złotym (żółtym) snopem zboża ze srebrnym (białym) sierpem ze złotym (żółtym) trzonkiem, znajduje się złota (srebrna) ośmioramienna gwiazda bożonarodzeniowa z ogonem komety.

Kračúnovce ležia v južnej časti Nízkych Beskýd, v západnej časti doliny Tople, v nadmorskej výške okolo 198 m. Kráľ Ondrej II. v roku 1212 daroval kláštoru križiakov v Chmeľove majetok ležiaci severovýchodne od Chmeľova po údolie potoka Čepcov. Patril k nemu aj kračúnovský majetok, ktorý sa však v listine menovite neuvádza. Samotný názov a poloha signalizuje vtedajšie a staršie slovenské osídlenie v doline potoka Topoľa. Prvé písomné správy o obci sú z roku 1347. Z nej vyplýva, že jestvovali už skôr a patrili šľachticom z Drienova. V písomnostiach zo 14.-16. storočia vyskytujú sa pravidelne pod maďarským názvom Karachonmezew v zmysle Kračúnovo Pole, ojedinelé v slovenskom názve Kračúnovce. Základom oboch názvov je starobylé slovenské meno, resp. prezývka Kračún (Krátky), ktoré sa v severovýchodnom Uhorsku používalo ešte v 13.-14. storočí. Za najpravdepodobnejší vzťah neznámeho nositeľ tohoto mena k dedine považujeme vzťah prvého šoltýsa, lebo vlastnícky vývin kračúnovského majetku v 13.-14. storočí vylučuje vlastnícky vzťah prípadne zemana Kračúna. Medzi menami či prezývkami šľachticov z Drienova v prvej polovici 14. Storočia sa meno Kračún nevyskytlo. Preto predpokladáme, že Kračúnovce vznikli koncom 13., prípadne začiatkom 14. Storočia na majetku panstva Chmeľov a prvé obydlia vybudoval šoltýs s usadlíkmi podľa zákupného práva. Šoltýstvo sa tu udržalo aj v 16. storočí. Nemožno však vylúčiť, že Kračúnovce jestvovali už pred 13. storočím a noví usadlíci v 14. storočí sídlisko zväčšili. Majetkovou súčasťou panstva Chmeľov zostali v 14.-16. storočí. V 14.-15. storočí patrili najmä šľachticom z Drienova a v 16. storočí zväčša zemanom zo Šemše. Starý známy šľachtický rod SEMSEY vlastnil obec. Erbovou figúrou rodu bol jeleň v skoku. V Kračúnovciach postavili kostol. Gotické jadro dodnes jestvujúceho kostola pochádza zo začiatku 15. storočia. Sedliacke domácnosti boli v roku 1427 zdanené od 33 port, takže Kračúnovce patrili k veľkým dedinám. Neskôr sa väčšina sedliakov odsťahovala, iní stratili užívané pozemky a upadli medzi želiarov. V rokoch 1543, 1567 a 1588 sedliacke domácnosti zdanili od 8, 4, resp. 5,5 porty, pričom v roku 1567 len jedna domácnosť hospodárila na celej a sedem na polovičných usadlostiach. V uvedených rokoch bolo 7, 10 a 7 želiarskych domácností. V roku 1600 základ sídliska tvorilo len 11 obývaných poddanských domov. Bol tu však aj dom šoltýsa, mlyn, kostol, fara a škola. V dôsledku znižovania počtu domov od polovice 15. storočia sa sídlisko zmenšovalo. Koncom 16. storočia boli Kračúnovce stredne veľkou dedinou s prevažne poddanským obyvateľstvom.Uvedený motív je veľmi častý a zaraďuje pečať medzi pečate s poľnohospodárskymi znameniami. Okrem toho, že poľnohospodárske motívy sú časté na pečatiach obcí v našom prípade motív snopu s kosákom je identický s motívami na pečatiach okolitých obcí z toho istého obdobia. Napr. Giraltovce, Chmeľov, Pušovce , Podhorany, Chmeľovec atď. Jedna z možných vysvetlení môže byť aj to, že uvedené obce patrili do panstva Chmeľov. Je teda evidentné, že historický motív na pečatidle nie je jedinečný. Preto pri návrhu erbu nemôžeme vychádzať len zo znamenia na historickom pečatidle, ale využijeme jedinečnosť názvu obce v priebehu dejín - Karacson - Kračún - Vianoce - a do erbu zakomponujeme symbol Vianoc: betlehemskú (Vianočnú) hviezdu s atribútmi patróna kostola obce (sv. Mikuláša), ktorý vlastne tiež symbolizuje Vianočné sviatky a tým aj názov obce.Hviezdy ako erbový symbol nie sú zriedkavým javom, v nemeckej heraldike prevažne ako šesťcípe hviezdy dianie na nebi. V kresťanskej ikonografii znázorňovali hviezdy dianie na nebi. Pannu Máriu zobrazovali často nielen ako stojí na cípe mesiaca, ale aj gloriolou v podobe koruny z hviezd. Nespočetné hviezdy symbolizovali nespočetné Abrahámovo potomstvo. Krista symbolizuje "jasná hviezda ranná". Známa je betlehemská hviezda, zväčša s ôsmimi lúčmi, ktorá priviedla k jasliam troch mudrcov z východu. Vychádzajúc z uvedeného, návrh erbu Kračúnovce je nasledovný:V modrom poli erbu nad zlatým (žltým) zväzkom obilia so strieborným (bielym) kosákom so zlatým (žltým) držiakom zlatá (strieborná) osemcipá vianočná hviezda s chvostom kométy.